Gemeentes en Overheden

Bijna vier op tien politieke ambtsdragers zagen het afgelopen jaar niet-integer gedrag bij collega-ambtsdragers, of vermoedden dat. Dat blijkt uit de Monitor Integriteit en Veiligheid 2024 die het ministerie van BZK laat uitvoeren. Onder ambtenaren ligt dat percentage net zo hoog. Het meest genoemde voorbeeld onder politieke ambtsdragers? Verstrengeling met belangen van familie, vrienden of collega's (35%), op de voet gevolgd door meestemmen over zaken waarbij iemand zelf een persoonlijk belang heeft (35%). Inwoners vertrouwen erop dat volksvertegenwoordigers en bestuurders zorgvuldig omgaan met hun macht en met belastinggeld. Dat vertrouwen verdien je niet met een gedragscode in een la, maar...

Nederlandse gemeenten staan voor een van de grootste financiële uitdagingen in decennia. Driekwart van alle gemeenten verwacht de komende jaren de begroting niet sluitend te krijgen, met een gezamenlijk tekort dat oploopt tot miljarden euro's. Het zogenoemde 'financieel ravijn' is een forse terugval in rijksbijdragen aan gemeenten. Het maakt pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar de financiële huishouding van het lokaal bestuur is. In deze context is financiële transparantie geen luxe maar een noodzaak. Raadsleden, bestuurders, controllers en inwoners moeten kunnen vertrouwen op helder, actueel en toegankelijk inzicht in de gemeentelijke financiën. Alleen zo kunnen weloverwogen keuzes worden gemaakt over waar wel...

Je raad neemt een besluit. Er ligt een voorstel, er wordt gedebatteerd, geamendeerd en gestemd. Over tien jaar moet iemand dat hele verhaal nog kunnen reconstrueren, in een systeem dat dan waarschijnlijk niet meer bestaat. Dat is precies wat de Archiefwet 2026 van je vraagt. De wet treedt op 1 januari 2027 in werking en vervangt de Archiefwet 1995. Voor de griffie betekent dat vooral iets praktisch: agenda's, notulen, besluiten en bijlagen zijn geen bijproduct van de vergadering, maar archiefwaardige informatie die je vanaf het eerste moment goed moet vastleggen. De Archiefwet staat niet op zichzelf. De Wet open overheid...

Op 1 januari 2027 vervangt de Archiefwet 2026 de wet uit 1995. Dat is over een paar maanden, en het is geen streefdatum meer: de Eerste Kamer stemde op 12 mei 2026 in en de wet is op 19 juni 2026 in het Staatsblad gepubliceerd. De wet uit 1995 gaat uit van een papieren werkelijkheid. Inmiddels vormen e-mails, chatberichten, samenwerkingsdossiers en datasets samen het bestuurlijke geheugen van je organisatie. De nieuwe wet sluit daarop aan en verlangt dat je digitale informatie vanaf het moment van ontstaan duurzaam en toegankelijk beheert. Dat vraagt om een andere manier van werken. Archiveren is...

De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) laat zien dat inspraak in het handelen van de overheid samenhangt met meer vertrouwen in die overheid. Mensen die het gevoel hebben dat ze een stem hebben in wat de overheid doet, hebben veel vaker vertrouwen dan mensen die dat gevoel missen. Tegelijk vindt minder dan de helft van de Nederlanders (39%) dat het politieke systeem mensen zoals zij een stem geeft in wat de overheid doet. De stand van de participatie in Nederlandse gemeenten is wisselend. In veel gemeenten doet maar een klein deel van de inwoners actief mee, vaak rond...

Code rood, een regio die dichtsneeuwt of een acute veiligheidsdreiging. En op de agenda staat een besluit dat niet kan wachten. Wat mag je dan nog, als fysiek samenkomen simpelweg niet gaat? Die vraag heeft nu een permanent antwoord. Op 15 april 2026 nam de Tweede Kamer de Wet digitaal vergaderen decentrale overheden aan. Op 7 juli 2026 stemde ook de Eerste Kamer in, met alleen FVD tegen. Daarmee is de parlementaire behandeling afgerond. Wat nog volgt, is de bekrachtiging en publicatie in het Staatsblad. Daarna bepaalt een koninklijk besluit wanneer de wet in werking treedt. De wet geeft gemeenteraden,...

Burgerparticipatie levert zowel inwoners als gemeenten en andere overheden iets op. De Europese Commissie laat zien dat het bijdraagt aan een efficiënter gebruik van middelen en aan meer transparantie. Het zorgt er ook voor dat alle stemmen meetellen in de besluitvorming en versterkt het vertrouwen in de overheid, doordat inwoners directe invloed krijgen op beslissingen die hun leven raken. Toch doet lang niet iedereen mee aan het democratische proces. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 lag de opkomst op ongeveer 53,7% van de kiesgerechtigden. Bijna de helft bleef thuis, terwijl de uitslag direct invloed heeft op de eigen buurt en...

Sinds verslagjaar 2023 legt je college in de jaarrekening zelf verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties. Niet langer de accountant, maar het college zet zijn handtekening onder die conclusie. Die verschuiving is geregeld via de Wet versterking decentrale rekenkamers. Drie jaar later blijkt dat geen formaliteit. Uit de Benchmark Rechtmatigheidsverantwoording 2024 van adviesbureau Exilo, die 86 gemeenten onderzocht, kwam naar voren dat nog maar 37% van hen concludeerde rechtmatig te hebben gehandeld. Een jaar eerder was dat 45%. Datzelfde onderzoek liet zien dat geen enkele van de 86 onderzochte gemeenten het voorgeschreven verantwoordingsmodel volledig correct...